Fed’den faiz artışı mesajı: Piyasalar yeni döneme hazırlanıyor

Fed’den piyasaları hareketlendiren faiz mesajı

ABD Merkez Bankası (Fed) Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller‘ın faiz politikasına ilişkin açıklamaları küresel piyasalarda para politikasının geleceğine yönelik beklentileri yeniden gündeme taşıdı.

Waller, ekonomik verilerin mevcut beklentiler doğrultusunda ilerlemesi halinde enflasyonun yüzde 2 hedefine daha hızlı döndürülmesi amacıyla ilave faiz artışlarını desteklediğini söyledi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından İstanbul Finans Merkezi’nde düzenlenen İstanbul Ekonomi Forumu’nda konuşan Waller, ABD ekonomisinin görünümü, enflasyon dinamikleri ve Fed’in para politikasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Waller’ın mesajları, özellikle son dönemde ABD’de enflasyonun dirençli seyretmesi ve iş gücü piyasasının beklenenden daha sağlam kalması nedeniyle Fed’in faiz politikasında yeniden sıkılaşma ihtimalini güçlendiren açıklamalar arasında yer aldı.

Fed’in faiz politikası yeniden sıkılaşabilir

Waller, Federal Açık Piyasa Komitesi’nin (FOMC) eylül ayında politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 3,75-4 aralığına yükselttiğini hatırlattı.

Söz konusu kararın, faizlerin yaklaşık 9 ay boyunca sabit tutulmasının ardından geldiğine dikkat çekti.

Geçen yıl iş gücü piyasasındaki zayıflama nedeniyle yılın son üç toplantısında toplam 75 baz puanlık faiz indirimi yapıldığını belirten Waller, bu adımların ekonomik yavaşlamaya karşı alınan önlemler olduğunu ifade etti.

Ancak bu yılın ilk yarısında iş gücü piyasasının yeniden istikrar kazandığını belirten Waller, enflasyonla mücadelede elde edilen ilerlemenin ise enerji fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle sekteye uğradığını söyledi.

Petrol fiyatları enflasyon için risk oluşturuyor

Waller’ın değerlendirmesinde enerji fiyatları önemli bir yer tuttu.

Orta Doğu’daki çatışmaların petrol fiyatlarını yukarı çekmesinin enflasyon üzerindeki baskıyı artırdığına işaret eden Waller, daha önce çatışmaların kısa sürede sona ereceği ve petrol fiyatlarındaki yükselişin kalıcı olmayacağı beklentisiyle faizlerin sabit tutulmasını desteklediğini aktardı.

Ancak çatışmaların hızlı şekilde sona ereceğine yönelik beklentilerin zayıfladığını belirten Waller, düşük petrol stokları ve zarar gören altyapı nedeniyle petrol fiyatlarının 2027 boyunca yüksek seyredebeileceği yönündeki değerlendirmelere dikkat çekti.

Enerji fiyatlarının uzun süre yüksek kalması, Fed’in enflasyonla mücadelede daha temkinli hareket etmesine ve faiz politikasında daha sıkı bir duruş benimsemesine neden olabilecek önemli risklerden biri olarak öne çıkıyor.

Ticaret savaşları da enflasyon baskısını artırabilir

Waller, enflasyon görünümündeki risklerin yalnızca enerji fiyatlarıyla sınırlı olmadığını belirtti.

Devam eden ticaret anlaşmazlıklarının yeni gümrük tarifeleri üzerinden fiyatlar üzerinde ilave baskı yaratabileceğini söyledi.

Yapay zeka alanındaki yatırımların da yüksek teknoloji içeren tüketici ürünlerinin fiyatlarını önemli ölçüde etkilediğini belirten Waller, ABD ekonomisinde üretkenlik ve yatırım kaynaklı yeni fiyat baskılarının yakından takip edilmesi gerektiğine işaret etti.

Waller’a göre eylül ayında gerçekleştirilen faiz artışı yalnızca ağustos ayı tüketici enflasyonu verisine dayanmıyor.

Kararın arkasında güçlenen iş gücü piyasası ve kalıcı enflasyon baskılarına ilişkin aylardır biriken göstergeler bulunuyor.

“Enflasyon çok yüksek kalıyor”

ABD ekonomisinde yılın ikinci yarısında ekonomik faaliyetlerin güçlendiğine yönelik işaretler bulunduğunu söyleyen Waller, daha sıkı para politikasının ekonomide ciddi bir yavaşlamaya neden olmasından büyük endişe duymadığını ifade etti.

Waller, son enflasyon artışının tüketicilerin, yatırımcıların ve fiyat belirleyen şirketlerin gelecekteki enflasyon beklentilerini yukarı çekmesinden endişe duyduğunu belirtti.

Yıllık çekirdek enflasyonun 2024 ilkbaharından bu yana yaklaşık yüzde 2,5-3 bandında seyrettiğini belirten Waller, bu seviyelerin Fed’in yüzde 2’lik hedefinin üzerinde kaldığını vurguladı.

Waller, “Yeni veriler, iş gücü piyasasının istikrarlı olduğu ve enflasyonun çok yüksek kaldığı yönündeki görüşümü pekiştiriyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Piyasalar Fed’in yeni faiz adımına odaklandı

Waller’ın açıklamalarındaki en dikkat çekici mesaj ise Fed’in önümüzdeki dönemde yeniden faiz artırabileceğine ilişkin oldu.

Fed yetkililerinin faiz öngörülerinin para politikasının olası yönünü gösterdiğini ancak gelecekteki kararların ekonomik verilere bağlı olduğunu belirten Waller, ekonomik göstergelerin beklentiler doğrultusunda gelmeye devam etmesi halinde enflasyonun yüzde 2 hedefine daha hızlı dönmesini sağlamak amacıyla ilave faiz artışlarını beklediğini söyledi.

Faiz artışlarının arka arkaya toplantılarda yapılmasının zorunlu olmadığını belirten Waller, ancak gerekli adımların makul bir süre içinde atılması gerektiğini ifade etti.

Bu açıklama, Fed’in faiz indirim döngüsünden yeniden faiz artırımı sürecine geçebileceği ihtimalini gündeme taşırken, ABD tahvil faizleri, dolar ve küresel risk iştahı açısından da yeni bir belirsizlik alanı oluşturdu.

Tahvil faizlerindeki yükselişin tek nedeni yok

Waller, konuşmasının ardından tahvil faizlerindeki yükselişe ilişkin soruları da yanıtladı.

Uzun vadeli faizlerdeki artışın tek bir nedene bağlanamayacağını belirten Waller, güçlü büyüme ve verimlilik beklentilerinin reel faizleri yukarı çekebileceğini söyledi.

Enflasyon beklentilerinin yanı sıra Fed’in gelecek toplantılarda faiz artırabileceğine yönelik beklentilerin de uzun vadeli faizler üzerinde etkili olduğunu ifade etti.

Waller ayrıca yapay zeka şirketlerinin büyük yatırımlarını finanse etmek amacıyla gelecek yıllarda trilyonlarca dolar borçlanabileceğine dikkat çekti.

Bu ölçekteki borçlanmanın ABD hükümetinin borçlanma maliyetlerini de yukarı çekebileceğini söyledi.

ABD ekonomisi şoklara rağmen dirençli

Tüketicilerin yüksek enerji ve gıda fiyatlarına rağmen harcamalarını sürdürmesinin ABD ekonomisinin dayanıklılığına işaret ettiğini belirten Waller, son yıllarda yaşanan çok sayıda şoka rağmen ekonomik aktivitenin güçlü kaldığını söyledi.

Kovid-19 salgını, Rusya-Ukrayna Savaşı, Silicon Valley Bank kaynaklı bankacılık stresi, gümrük tarifeleri ve petrol fiyatlarındaki şokları hatırlatan Waller, ABD ekonomisinin bu gelişmelerin ardından yoluna devam ettiğini kaydetti.

Waller’dan yapay zeka mesajı

Waller’ın konuşmasında yapay zeka da önemli başlıklardan biri oldu.

Yapay zekayı gelecek yıllarda verimliliği artırabilecek devrim niteliğinde bir teknoloji olarak değerlendiren Waller, teknolojinin çalışma biçimini, üretim hızını ve toplam üretim miktarını değiştireceğini söyledi.

Buna karşın yapay zekanın ekonomik verimlilik üzerindeki etkisinin toplam ekonomik verilere henüz tam olarak yansımadığını belirten Waller, teknolojik dönüşümün iş gücü piyasası açısından da önemli değişimler yaratacağını ifade etti.

Bazı işlerin ortadan kalkacağını, buna karşılık yeni iş alanlarının oluşacağını belirten Waller, asıl endişe kaynağının dönüşümün hızı olduğunu vurguladı.

Waller, yapay zeka ekonomisinin tek bir şirketin kazandığı ve diğer yatırımların boşa çıktığı bir yapı yerine çok sayıda şirketin pay aldığı geniş bir pazara dönüşmesini daha olası gördüğünü belirtti.

Özel kredi piyasası yakından izleniyor

Yüksek tahvil faizlerinin şirketler üzerindeki etkisi ve bankaların özel kredi fonlarına yönelik riskleri konusunda da değerlendirmelerde bulunan Waller, hızlı büyüyen özel kredi piyasasının dikkatle izlenmesi gerektiğini söyledi.

Doğru yönetilen ve yapılandırılan fonlarda yatırımcıların paralarının uzun süre bağlı tutulabildiğini belirten Waller, bu fonların bankalar gibi yatırımcının talebi üzerine parayı geri ödeme yükümlülüğü bulunmadığını ifade etti.

Fed cephesinden gelen mesajlar, önümüzdeki dönemde enflasyon ve istihdam verilerinin para politikasının yönü açısından daha da kritik hale geleceğine işaret ediyor.

Piyasaların odağında ise artık yalnızca faiz indirimi beklentileri değil, yeniden faiz artışı ihtimali de bulunuyor.