Bolat’tan cari denge mesajı: Eylülde de fazla beklentisi

Cari dengede eylül beklentisi: İhracat ve turizm öne çıkıyor

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye’nin ağustos ayında 4,1 milyar dolar cari fazla verdiğini belirterek, eylül ayında da cari işlemler hesabında fazla verilmesinin beklendiğini açıkladı.

İhracat ve turizm gelirlerinin cari dengeyi desteklediğini vurgulayan Bolat, enerji ve emtia fiyatlarındaki yükselişin ise dış denge açısından risk oluşturmaya devam ettiğine dikkat çekti.

Ağustos ayı verileri, cari dengede aylık bazda fazla verilmesine karşın yıllıklandırılmış göstergelerdeki baskının sürdüğünü ortaya koydu.

Yılın ilk sekiz ayında cari açık 31,5 milyar dolara ulaşırken, yıllıklandırılmış cari açık 42,1 milyar dolar olarak kaydedildi.

Ağustosta 4,1 milyar dolarlık cari fazla verildi

Türkiye ekonomisi ağustos ayında cari işlemler hesabında 4,1 milyar dolar fazla verdi. Ancak bu tutar, geçen yılın aynı döneminde kaydedilen 4,6 milyar dolarlık fazlanın altında kaldı.

Aylık bazda elde edilen fazla, mal ve hizmet ticaretinden sağlanan gelirlerin dış denge açısından önemini bir kez daha gösterdi.

Buna karşılık yılın ilk sekiz ayındaki toplam cari açık ve yıllıklandırılmış veriler, Türkiye’nin dış finansman ihtiyacının yakından izlenmeye devam ettiğine işaret etti.

Altın ve enerji hariç yıllıklandırılmış cari işlemler hesabının 26 milyar dolar fazla vermesi de dikkat çeken göstergeler arasında yer aldı.

Bu veri, altın ve enerji kalemleri dışarıda bırakıldığında cari dengedeki görünümün daha olumlu olduğunu ortaya koydu.

İhracat ve turizm gelirleri cari dengeyi destekliyor

Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın paylaştığı verilere göre, yıllıklandırılmış hizmet ihracatı yüzde 2,9 artarak 125,1 milyar dolara yükseldi.

Türkiye’nin hizmet gelirlerinde önemli paya sahip olan turizm ve taşımacılık faaliyetleri, cari dengenin desteklenmesinde belirleyici rol oynadı.

Bu dönemde seyahat gelirleri 60,1 milyar dolar, taşımacılık gelirleri ise 44,3 milyar dolar olarak hesaplandı.

Hizmet gelirlerindeki bu büyüklük, Türkiye’nin mal ticaretinin yanı sıra turizm ve lojistik alanlarında elde ettiği döviz gelirlerinin de dış denge açısından önem taşıdığını gösterdi.

Yıllıklandırılmış mal ve hizmet ihracatının yüzde 3,8 artışla 405,3 milyar dolara ulaşması da ihracat performansındaki büyümeyi ortaya koydu.

Bolat, ihracattaki dayanıklı görünümün yılın kalan bölümünde cari dengeyi desteklemesini beklediklerini belirtti.

İhracat gelirlerinin artması ve hizmet ticaretindeki güçlü seyrin korunması, cari açığın kontrol altında tutulması açısından önem taşıyor.

Enerji ve emtia fiyatları dış denge üzerinde baskı yaratabilir

Cari dengedeki olumlu gelişmelere rağmen enerji ve emtia fiyatlarındaki yüksek seviyeler risk unsuru olmayı sürdürüyor.

Küresel piyasalarda enerji maliyetlerinin yükselmesi, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerin dış ticaret dengesi üzerinde baskı oluşturabiliyor.

Fiyatlardaki oynaklık, enerji ithalatı için ödenen döviz miktarını artırarak cari açığın büyümesine neden olabiliyor.

Bu nedenle ihracat ve turizm gelirlerindeki artışın yanı sıra ithalat maliyetlerinin seyri de cari denge açısından belirleyici olmaya devam ediyor.

Bolat, söz konusu risklere karşın cari açığın millî gelire oranının tarihsel ortalamaların altında kalmasının beklendiğini ifade etti.

Verilere göre, 2026 yılının ikinci çeyreğinde yıllıklandırılmış cari açığın millî gelire oranı yüzde 2,3 olarak gerçekleşti.

Bu oran, 2002-2025 döneminde yüzde 3,4 olan ortalamanın altında kaldı.

Söz konusu gösterge, cari açığın ekonomik büyüklüğe oranla tarihsel ortalamanın altında seyrettiğini ortaya koyarken, küresel enerji fiyatları ve dış ticaret koşullarının önümüzdeki dönemdeki etkisi yakından izlenecek.

2029 için 450 milyar dolarlık ihracat hedefi

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program çerçevesindeki ihracat hedeflerini de paylaştı.

Buna göre Türkiye, program dönemi sonunda mal ve hizmet ihracatını toplam 450 milyar dolara çıkarmayı hedefliyor.

Hedefin gerçekleştirilmesi için ihracat pazarlarının çeşitlendirilmesi, mevcut pazarlardaki etkinliğin artırılması ve hizmet ihracatındaki büyümenin sürdürülmesi önem taşıyor.

Turizm ve taşımacılık gelirlerinin korunması da cari dengenin güçlendirilmesine katkı sağlayabilecek başlıca unsurlar arasında bulunuyor.

Orta Vadeli Program kapsamında cari açığın millî gelire oranının 2029 yılında yüzde 1,6’ya gerilemesi öngörülüyor.

Bu hedef, ihracat gelirlerinin artırılması ve dış finansman ihtiyacının azaltılması yönündeki ekonomi politikalarının temel göstergelerinden biri olarak öne çıkıyor.

Cari dengede kalıcı iyileşme için hangi göstergeler izlenecek?

Eylül ayında da cari fazla verilmesi beklentisi, Türkiye’nin dış dengesi açısından olumlu bir sinyal olarak değerlendirilebilir.

Ancak aylık fazla tek başına cari dengede kalıcı iyileşme sağlandığını göstermiyor.

Yılın geri kalanında ihracatın seyri, turizm gelirleri, enerji ithalatı maliyetleri ve küresel emtia fiyatları cari denge görünümünü belirleyecek temel başlıklar olacak.

Yıllıklandırılmış cari açık ile cari açığın millî gelire oranı da dış dengenin genel seyrini değerlendirmek açısından önemini koruyacak.

Türkiye’nin 2029 yılı için belirlediği 450 milyar dolarlık mal ve hizmet ihracatı hedefi doğrultusunda ilerlemesi, cari açığın millî gelire oranının düşürülmesine katkı sağlayabilir.

Bununla birlikte hedeflere ulaşılmasında küresel talep koşulları ve enerji fiyatlarındaki gelişmeler de etkili olacak.