IMF’den Orta Doğu uyarısı: Savaş ekonomide daralma getirecek

Uluslararası Para Fonu (IMF), Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Pakistan ekonomilerinin 2026’da yüzde 1,3 daralacağını öngördü.

Petrol üretimindeki kayıplar, enerji arzındaki kesinti riski ve savaşın uzaması, bölge ekonomileri üzerindeki baskıyı artırırken 2027 için yüzde 6,6 büyüme tahmini açıklandı.

Orta Doğu’da devam eden çatışmaların ekonomik faturası ağırlaşıyor.

Uluslararası Para Fonu (IMF), bölgedeki savaşın üretimden ticarete, enerji piyasalarından yatırımlara kadar geniş bir alanda etkisini göstereceğine dikkat çekerek 2026 yılına ilişkin büyüme beklentisini daralma yönünde revize etti.

Kurumun tahminlerine göre Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Pakistan ekonomileri, 2025’te kaydedilen yüzde 3,3’lük büyümenin ardından 2026 yılında yüzde 1,3 küçülecek.

IMF’nin 2027 yılı için açıkladığı yüzde 6,6’lık büyüme beklentisi ise bölge ekonomilerinde güçlü bir toparlanma ihtimalini gündeme taşıyor.

Ancak bu tahminin gerçekleşmesi, çatışmaların ne zaman sona ereceğine, enerji üretiminin hangi hızla normale döneceğine ve ticaret yollarının yeniden istikrara kavuşup kavuşmayacağına bağlı olacak.

Ekonomik görünümdeki belirsizlik, özellikle enerji gelirlerine bağımlı ülkeler açısından daha belirgin hale geliyor.

Petrol üretiminde yaşanan kayıplar, ihracat gelirlerini ve kamu bütçelerini baskılarken savaşın uzaması, bölgesel ekonomik toparlanmanın önündeki en önemli engellerden biri olarak öne çıkıyor.

Petrol ihracatçısı ülkeler daha ağır darbe alabilir

IMF’nin değerlendirmesinde, çatışmalardan doğrudan etkilenen petrol ihracatçısı ülkelerin 2026 yılında daha sert bir ekonomik daralmayla karşılaşabileceği belirtiliyor.

Petrol üretiminin aksaması, ihracat gelirlerinin azalması ve enerji altyapısına yönelik riskler, bu ülkelerin ekonomik faaliyetlerini sınırlandıran başlıca unsurlar arasında yer alıyor.

Petrol gelirleri, bölgedeki birçok ülkenin kamu harcamaları, altyapı yatırımları ve ekonomik büyüme hedefleri açısından kritik önem taşıyor.

Üretim ve ihracattaki gerileme, yalnızca enerji sektörünü değil, bu gelirlerle finanse edilen diğer ekonomik faaliyetleri de etkileyebiliyor.

Üretimin yeniden artması halinde 2027’de güçlü bir toparlanma yaşanması mümkün görünüyor.

Ancak üretimin normale dönmesi, savaşın yol açtığı ekonomik kayıpların tamamen telafi edileceği anlamına gelmiyor.

IMF’nin öngörüsüne göre petrol üretimi, toparlanma sürecine rağmen çatışmalar öncesinde beklenen seviyelerin altında kalabilir.

Bu durum, enerji ihracatçısı ülkelerin büyüme performansının yalnızca petrol fiyatlarına değil, üretim kapasitesine, ihracat güzergâhlarına ve bölgesel güvenlik koşullarına da bağlı olacağını gösteriyor.

Petrol piyasasında yeni arz kesintisi riski

Savaşın bölge ekonomileri üzerindeki etkisiyle birlikte küresel enerji piyasalarında arz güvenliği yeniden gündemin üst sıralarına çıktı.

Petrol fiyatlarının seyri açısından en önemli risklerden biri, üretimin veya sevkiyatın yeni kesintilerle karşılaşması.

Çatışmalar öncesinde piyasada bulunan arz fazlası, alternatif taşıma güzergâhlarının kullanılması, talepteki değişimler ve mevcut stokların devreye alınması, ilk şokun etkisini sınırlayan unsurlar arasında yer aldı.

Ancak bu destekleyici koşulların zaman içinde zayıflaması, enerji piyasalarının yeni gelişmelere karşı daha hassas hale gelmesine yol açıyor.

Petrol stoklarının azalması ve kullanılabilir atıl üretim kapasitesinin daralması, olası yeni arz kesintilerinin fiyatlar üzerindeki etkisini artırabilir.

Üretim veya sevkiyat zincirinde yaşanabilecek yeni bir aksama, petrol fiyatlarında sert hareketlere neden olabilir.

Enerji fiyatlarındaki yükselişin kalıcı hale gelmesi ise yalnızca petrol ihracatçılarını değil, enerji ithalatına bağımlı ekonomileri de etkileyebilir.

Artan enerji maliyetleri; üretim, lojistik ve ulaşım giderleri üzerinden şirketlerin maliyetlerini yükseltebilir.

Bu baskı, tüketici fiyatlarına yansıyarak enflasyonla mücadeleyi de zorlaştırabilir.

Petrol ithalatçısı ülkeler için maliyet baskısı

Petrol ihracatçısı ülkeler üretim kayıpları ve gelir azalmasıyla karşı karşıya kalırken petrol ithalatçısı ekonomiler farklı bir riskle mücadele ediyor.

Enerji fiyatlarındaki olası yükseliş, bu ülkelerin dış ticaret dengelerini ve enerji faturalarını olumsuz etkileyebilir.

Özellikle enerji ithalatına yüksek ölçüde bağımlı ülkelerde petrol fiyatlarının artması, döviz ihtiyacını artırırken cari denge üzerinde ek baskı yaratabilir.

Üretim maliyetlerindeki yükseliş de şirketlerin kârlılığını sınırlayabilir ve ekonomik büyümeyi yavaşlatabilir.

IMF’nin değerlendirmesine göre petrol ithalatçısı ülkeler mevcut koşullarda daha dirençli bir görünüm sergilese de bu durum risklerin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.

Savaşın uzaması ve enerji arzındaki kesintilerin derinleşmesi, bölgenin tamamında ekonomik dengeleri yeniden şekillendirebilir.

IMF: Savaşın uzaması en büyük risk

IMF Orta Doğu ve Orta Asya Direktörü Cihad Azur, çatışmaların bölge ülkelerinde farklı ekonomik sonuçlar yarattığına dikkat çekti.

Azur’un değerlendirmesinde, enerji üretiminin ve ticaretin normale dönüş hızı kadar ülkelerin makroekonomik istikrarlarını koruma kapasitesi de belirleyici unsurlar arasında yer aldı.

Çatışmaların uzaması, ekonomik belirsizliği artırarak yatırım kararlarının ertelenmesine, ticari faaliyetlerin yavaşlamasına ve üretim planlarının aksamasına neden olabilir.

Güvenlik risklerinin yükselmesi, sermaye akımları ve iş dünyasının beklentileri üzerinde de baskı oluşturabilir.

IMF, savaşın bölge ekonomileri açısından en büyük risk olduğunu vurgularken ülkelerin olası şoklara karşı mali tamponlarını güçlendirmesini öneriyor.

Fiyat istikrarının korunması, kamu harcamalarının ihtiyatlı yönetilmesi ve ekonomik dayanıklılığın artırılması, belirsizlik döneminde öne çıkan politika başlıkları arasında bulunuyor.

2027’deki büyüme tahmini hangi koşullara bağlı?

IMF’nin 2027 için öngördüğü yüzde 6,6’lık büyüme, 2026’daki daralmanın ardından dikkat çekici bir toparlanma ihtimaline işaret ediyor.

Ancak yüksek büyüme tahmini, mevcut ekonomik kayıpların otomatik olarak telafi edileceği şeklinde yorumlanmamalı.

Toparlanmanın gücü; çatışmaların seyri, petrol üretiminin yeniden devreye alınması, enerji sevkiyatının güvenliği ve ticari ilişkilerin normalleşmesi gibi gelişmelere bağlı olacak.

Üretim altyapısındaki hasarların giderilmesi ve ekonomik güvenin yeniden tesis edilmesi de bu sürecin önemli parçalarını oluşturacak.

Savaşın beklenenden uzun sürmesi veya enerji arzında yeni kesintilerin yaşanması halinde toparlanma gecikebilir.

Böyle bir senaryoda hem petrol ihracatçısı hem de ithalatçı ülkelerin büyüme performansı olumsuz etkilenebilir.

IMF’nin tahminleri, Orta Doğu ekonomileri için 2026’nın daralma ve belirsizlik yılı olabileceğini ortaya koyuyor. 2027’de beklenen güçlü büyümenin gerçekleşmesi ise savaşın sona ermesine, enerji üretiminin toparlanmasına ve bölgesel ekonomik istikrarın yeniden sağlanmasına bağlı olacak.